سنگ نما رومی یکی از مهمترین، زیباترین و تاثیرگذارترین عناصر معماری کلاسیک در جهان است؛ که امروزه در ساختمانهای معاصر، بهخصوص در ایران، به عنوان یک ابزار برجستهسازی در نمای خارجی ساختمان، به منظور اعطای زیبایی، جلال و شکوه ساختمان، از آن استفاده میشود.
نما رومی سنگ تزئینی و فاخری است که با دقت بسیار بالایی، به منظور افزایش جذابیت و شکوه در نمای ساختمان، مورد استفاده قرار میگیرد. سنگ نما رومی در ایران از محبوبیت بالایی برخوردار است؛ زیرا ایران کشوری است با تاریخ و فرهنگ غنی و پرافتخار، و استفاده از آن در ایران، به عنوان یک نشانه از حفظ و نگهداری فرهنگ و تاریخ گذشته بهشمار میرود، و معماری و هنر ساختمانسازی در ایران را متحول میسازد.
استفاده از سنگ نما رومی در سدههای قبل از میلاد، از امپراتوری روم باستان تا شکوفایی دوران رنسانس (عصر نوزایی)، ادامه داشته است. در دوران امپراتوری روم استفاده از سنگ نمای رومی در قرن هشتم قبل از میلاد، به عنوان نماد و عنصر شکوه و جلال، به نمای ساختمانها اضافه شد. به دلیل وسعت زیاد امپراتوری روم، امپراتوران برای به نمایش گذاشتن قدرت و ثروت خود، در طراحی نمای ساختمانهایی چون: بناهای عمومی، حمامها، خانههای خصوصی و تئاترها، از سنگ نما رومی استفاده میکردند.
در دوران رنسانس، به دلیل بازگشت هنر و فرهنگ روم باستان، در هنر معماری اروپا، بهخصوص در شهر فلورانس، معماران از سنگ نمای رومی برای طراحی ساختمانها، الگوبرداری کردند.
حال که تاریخ پیدایش سنگ نما رومی در اروپا را دانستیم، بهتر است به کشور خود بازگردیم و بدانیم سنگ نمای رومی از چه زمانی به ایران آمد.
در دوران حکومت اشکانیان و ساسانیان، ایران تحت نفوذ حکومت رومیان بود، به همین علت ورود سنگ نما رومی در ایران، به دوران جنگهای ایران و روم، و تاثیرات معماری، هنر و فرهنگ روم باستان بر ایران، بازمیگردد. در دوران صفویه، بهویژه در زمان حکومت شاه عباس، سبک معماری و هنر رومی، الگویی برای معماران ایران بود که در ساخت بناهای تاریخی، کاخها ، عمارتها و همچنین ساختمانهای عمومی، با بهکار بردن سنگ نما رومی، طراحی و بهکار برده میشدند. در شهرهای اصفهان، شیراز، تبریز و کاشان، شاهد این بناهای تاریخی باشکوه، از آن دوران هستیم.
در زمان حکومت قاجار، بهخصوص در زمان سلطنت ناصرالدین شاه، استفاده از سنگ نمای رومی، به اوج خود رسید، و استفاده از آن به عنوان ابزار دکوراتیو، در ساخت ساختمانهای مدرن و تاریخی و به عنوان عنصری برای زیباسازی و زینت بخشیدن به ساختمان، ادامه پیدا کرد.
امروزه نیز، به دلیل جلوهای که دارد و شکوه و جلال بینظیرش، که به نمای ساختمان میبخشد، و همچنین به منظور داشتن ظاهری مشابه ساختمانها و بناهای تاریخی روم باستان، و تلفیق معماری مدرن، در ایران از جایگاه بسیار بالایی برخوردار است؛ بهخصوص اینکه از سنگ نما رومی ساده و سفید، بیشتر استفاده میشود.
سنگ نما رومی از نظر جنس سنگی که در آن بهکار رفته، در انواع مختلفی فرآوری میشود. که هرکدام دارای ویژگی و خصوصیاتی هستند و کاربردهای مختلفی نیز دارند. که در ادامه با این سنگها آشنا میشوید:
دلیل انتخاب این سنگها، زیبایی چشمگیر، استحکام و طول عمر بالا، قابلیت چسبندگی زیادی که دارند، مقاوم در برابر نور خورشید و… است.
برای خلق یک ساختمان با سنگ نما رومی باشکوه و مجلل، از عناصر زیادی استفاده میشود، که موجب شده جلوه خاصی به نمای ساختمانها بدهد. استفاده از ستونهای تزئینی و وجود کتیبه، قاب و همچنین قوسهای منحنی با قطرهای مختلف، که با تقارن بسیار زیبا در کنار هم قرار گرفتهاند، به هرچه زیباتر کردن و جلوه بخشیدن به نمای ساختمان کمک میکند. در زیر به تعدادی از این عناصر و جایگاه آنها در تزئین سنگ نمای رومی، اشاره میکنیم:
سنگ نما رومی هنری متنوع و پیچیده است که از طیفهای گسترده و فراوان از نمادها و عناصر تشکیل شده است. که در ادامه برخی از آنها را بیان میکنیم:
همانطور که ملاحضه کردید، سنگ نما رومی یکی از مهمترین و اصلیترین عنصر معماری کلاسیک در ایران است. ساختمان را مجلل، زیبا و لوکس نشان میدهد و باعث میشود انسان به طرز حیرتآوری، شیفته این نمای زیبا و فاخر شود. سنگ نمای رومی کاربردهای مختلفی دارد، که چند نمونه از کاربردهای آن را دستهبندی کردهایم و در اختیار شما قرار میدهیم:
سنگ نما رومی درکنار مزایای فوقالعادهای که دارد، معایبی نیز دارد که از چشم، پوشیده نیست و مانند دیگر مصالح و ابزارهای بهکار رفته در ساختمان، دارای مزایا و معایبی است، که به صورت مجزا به آنها میپردازیم:
در آخر باید گفت که استفاده از سنگ نما رومی معایب و مزایای خودش را دارد. که با توجه به شرایط ویژه در هر پروژه ساختمانی، باید خیلی دقیق و موشکافانه، مورد بررسی قرار گیرد.